279967  Visted

 รูป ตีนเป็ดทะเล (ตีนเป็ดน้ำ)
< รูปภาพที่เกี่ยวข้อง >
ตีนเป็ดทะเล (ตีนเป็ดน้ำ)
ชื่อวิทยาศาสตร์    Cerbera odollum Gaertn.1
วงศ์    Apocynaceae1
ตีนเป็ด , ตีนเป็ดน้ำ , ตีนเป็ดทะเล (ภาคกลาง); ตุม (กาญจนบุรี); สั่งลา (กระบี่)1

ลักษณะของพืช เป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง สูง 6-17 ม. ใบเดี่ยวรูปไข่กลับแกมหอก ปลายแหลม โคนสอบแคบสีเขียวสด ไม่เป็นช่อเหมือนใบตีนเป็ดเจ็ดง่าม ดอกช่อ กลีบสีขาว 5 กลีบผลทรงกลมรีคล้ายผลมะตูม ผิวเรียบมัน เมื่อสุกสีม่วงเข้ม เกิดตาทริมน้ำ ลำธารในป่าดงดิบทั่วไป ขยายพันธุ์ด้วยเมล็ด2
ส่วนที่เป็นพิษ เมล็ก ยาง4 เมล็ด5
สารพิษที่พบ thevetin B (Cerberoside) thexobioside, deacctyltanghinin3, ในเมล็ดมี cerberin (Thevetin B ) และ cerberetin4, ในเมล็ดมี cerberin (Thevetin B ) พวก cardiac glycoside5
การเกิดพิษ ปวดหัว คลื่นไส้ อาเจียน และท้องเสีย เนื่องจากมีการระคายเคือง มองเห็นไม่ชัด มึนงง ชีพจรเต้นช้าหรือไม่สม่ำเสมอ ความดันโลหิตลด และการมองเห็นสีผิดปกติ และตายเนื่องจาก ventricular fibrillation3
- ยางทำให้ผิวหนังพุพอง เข้าตาทำให้เกิดแผลในตาและอาจทำให้ตาบอดได้4
- มีฤทธิ์ต่อระบบหัวใจและทางเดินโลหิต5
การรักษา 1. ทำให้อาเจียน แล้วให้กิน activated charcoal
2.ส่งโรงพยาบาลโดยเร็ว
3. เช็คระดับโปแตสเซี่ยมและแมกนีเซียมในเลือดทุก ชม. ห้ามใช้ epinephrine หรือสารกระตุ้นอื่น ๆ เพราะอาจเร่งให้เกิด ventricular fibrillation
4. ถ้ามี hypokalemia และไตปกติให้ผู้ป่วยดื่ม K C I 5 g ละลายในน้ำผลไม้ หรือให้ 20 meq. ใน 5% dextrose จำนวน 5 ml. อย่างช้าๆ ในอัคตราเร็วไม่เกิน 0.4 meq./min การให้โปตัสเซี่ยมจะหยุดเมื่อระดับโปแตสเซี่ยมในเลือดสูงถึง 5 meq./L. แต่ถ้ามี complete heart block ห้ามให้โปแตสเซี่ยม
5. ถ้า hypokalemia ให้กิน Kayexalate 20 กรัม แล้วให้ insulin 10 unit ในน้ำ 5% dextrose อาจต้องทำ hemodialysis
6. ให้ phenytion เพิ่มการ metabolium และ Lidocain เพื่อควบคุมอัตราเต้นของหัวใจ ถ้าใช้วิธีใดวิธีหนึ่งในข้อ 4 หรือ 5 ไม่ได้ผล
7. ให้กิน Cholestyramine เพื่อลดการดูดซึมของสารพิษ
8. ฉีด Atropine 0.05 มก./กก. เพิ่มอัตราการเต้นของหัวใจเมื่อมี digitalis block3
การทดสอบความเป็นพิษ -
ที่มาของข้อมูล 1. เต็ม สมิตินันทน์ "ชื่อพรรณไม้แห่งประเทศไทย (ชื่อพฤกษศาสตร์-ชื่อพื้นเมือง)" พิมพ์ที่ ฟันนี่พับบลิชชิ่ง กรุงเทพ 2523 หน้า 76.
2. วุฒิ วุฒิธรรมเวช "สารานุกรมสมุนไพร รวมหลักเภสัชกรรมไทย" พิมพ์ที่ โอ.เอส.พริ้นติ้ง เฮ้าส์ กรุงเทพฯ 2540 หน้า 215.
3. รุ่งระวี เต็มศิริฤกษ์กุล "พืชพิษและพืชเสพติด" ภาควิชาเภสัชพฤกษศาสตร์ คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล หน้า 37-39.
4. วันทนา งามวัฒน์ "สารพิษในพืชและอาการพิษในสัตว์ทดลอง" กองวิจัยทางแพทย์ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ 2530 หน้า 10.
5. สมพร ภ. หิรัญรามเดช "ตำราสมุนไพรใกล้ตัว เล่ม 6 ว่าด้วยสมุนไพรที่เป็นพิษ" พิมพ์ที่ กองโรงพิมพ์กรมสารบรรณทหารเรือ กรุงเทพฯ 2535 หน้า 50-55.

 
ศูนย์ข้อมูลสมุนไพร สถาบันวิจัยสมุนไพร กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข
88/7 ซอยติวานนท์ 14 ต.ตลาดขวัญ อ.เมือง จ.นนทบุรี 11000 โทร. 0-2951-0491 แฟ๊กซ์. 0-2589-9866