..:: H O M E ::..
Search :  
ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับสิ่งเป็นพิษความรู้ทั่วไปที่นักวิชาการควรทราบพิษวิทยาคลีนิคก้าวทันโลกข้อมูลบริการแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้อง
 
   
ลูกโซ่การเก็บรักษาตัวอย่าง (Chain-of Custody Procedures)

ลูกโซ่การเก็บรักษาตัวอย่าง (Chain of Custody Procedures) 

        เป็นความจำเป็นอย่างยิ่งที่ตัวอย่างวิเคราะห์ยังคงสภาพไม่เปลี่ยนแปลงจากที่เก็บตัวอย่าง จนถึงการวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ เพราะจะมีผลต่อการแปลผลการตรวจวิเคราะห์ วิธีการปฏิบัตินี้เรียกว่า ลูกโซ่ ของการเก็บรักษาตัวอย่าง หน่วยงานจะเป็นผู้แต่งตั้งผู้เก็บและดูแลรักษาตัวอย่าง ให้ปลอดภัยจากบุคคลอื่น โดยเก็บตัวอย่างไว้ในที่หวงห้าม และผู้เก็บรักษาตัวอย่างสามารถอธิบายที่มาและลักษณะของตัวอย่างได้เป็นอย่างดี โดยลูกโซ่ของการเก็บรักษาตัวอย่าง ควรจะประกอบด้วยส่วนต่าง ๆ ดังนี้ 

ก. ฉลากติดตัวอย่าง 

        ใช้ฉลากเพื่อทำให้สามารถพิสูจน์ได้ว่าเป็นตัวอย่างนั้น ๆ ได้ ฉลากควรจะเป็นกระดาษกาวหรือป้าย ที่สามารถกันน้ำได้ และใช้ปากกาหมึกกันน้ำได้ ในฉลากควรระบุหมายเลขตัวอย่าง ชื่อผู้เก็บตัวอย่าง วันเดือนปี และ เวลาที่เก็บ สถานที่เก็บตัวอย่าง และชนิดของสารช่วยรักษา 

ข. การประทับตราตัวอย่าง 

     เพื่อป้องกันการสับเปลี่ยนตัวอย่างก่อนที่จะวิเคราะห์ ใช้กระดาษกาวติด ควรจะมีข้อมูลระบุ หมายเลขตัวอย่าง(เบอร์เดียวกับฉลากติดตัวอย่าง) ชื่อผู้เก็บตัวอย่าง วันเดือนปี และเวลาที่เก็บตัวอย่าง จากนั้นใช้พลาสติกที่หดตัวได้ปิดทับอีกชั้นหนึ่ง แล้วประทับตราลงไปก่อนที่จะให้ผู้ดูแลเก็บรักษาตัวอย่าง 

ค. สมุดจดรายการต่าง ๆ ภาคสนาม 

        ใช้บันทึกข้อมูลข่าวสารเกี่ยวกับการสำรวจบริเวณสถานที่เก็บตัวอย่าง ในรายการบันทึกอย่างน้อยควรมีวัตถุประสงค์ของการเก็บตัวอย่างจุดบริเวณสถานที่เก็บตัวอย่าง ชื่อที่อยู่ในภาคสนามที่สามารถติดต่อได้ ควรทราบด้วยว่าตัวอย่างที่เก็บมาจากโรงงานที่ผลิตสินค้าอะไร ถ้าเก็บตัวอย่างในสถานที่แตกต่างออกไป ควรบันทึกชนิดของตัวอย่าง ชนิดของสารช่วยรักษา ถ้าตัวอย่างเป็นน้ำเสียต้องบันทึกระบบกำจัดน้ำเสีย อัตราการไหล รายละเอียดจุดที่เก็บตัวอย่าง วิธีที่เก็บตัวอย่าง วันและเวลาที่เก็บ ชื่อผู้เก็บตัวอย่าง วิธีการขนส่งตัวอย่าง อาจวาดแผนที่ หรือถ่ายรูประบบบำบัดและสถานที่เก็บตัวอย่างไว้ด้วย โดยให้มีลายเซ็นผู้รับผิดชอบระบบบำบัดหรือผู้สังเกตการณ์ไว้ด้วย เพราะว่าตัวอย่างมีความเปลี่ยนแปลงได้มาก การบันทึกข้อมูลสำคัญที่จำเป็นและพอเพียงทำให้สามารถเก็บตัวอย่าง ณ จุดเก็บน้ำเดิมได้ สมุดจดรายการต่าง ๆ ภาคสนามควรเก็บไว้อย่างดีในที่ปลอดภัย 

ง. การบันทึกลูกโซ่ของการเก็บตัวอย่าง

         ประกอบด้วยการจดบันทึกแต่ละตัวอย่างหรือกลุ่มของตัวอย่าง การบันทึกประกอบด้วยข้อมูลดังนี้ จำนวนตัวอย่าง ลายเซ็นผู้เก็บตัวอย่าง ลายเซ็นผู้รับผิดชอบของการรับเก็บรักษาตัวอย่าง (Sample Custodian)

จ. หนังสือคำขอให้วิเคราะห์ตัวอย่าง

         การนำตัวอย่างเพื่อการวิเคราะห์ในห้องปฎิบัติการควรมีหนังสือคำขอให้วิเคราะห์ตัวอย่าง และควรจะมีสมุดจดบันทึกรายการต่าง ๆ เช่น สถานที่เก็บตัวอย่าง ชนิดของตัวอย่าง ฯลฯ แนบไปด้วย 

ฉ. การส่งตัวอย่างให้ห้องปฏิบัติการ 

        ถ้าเป็นไปได้ควรส่งตัวอย่างให้ห้องปฎิบัติการทันทีหลังจากเก็บตัวอย่าง โดยปกติทั่วไปภายใน 2 วัน ถ้าตัวอย่างส่งโดยบริษัทรับจ้างส่งสินค้า ให้จดใบรับสินค้าลงในลูกโซ่ของการเก็บรักษาตัวอย่างด้วย 

วิธีการเก็บตัวอย่าง (Sampling Methods) 

 

ก. การเก็บตัวอย่างด้วยมือ

         การเก็บตัวอย่างด้วยมือใช้เครื่องมือน้อย แต่อาจไม่ได้ตามกำหนดเวลาสำหรับงานประจำหรือโครงการเก็บตัวอย่างขนาดใหญ่ 

ข. การเก็บตัวอย่างด้วยเครื่องอัตโนมัติ 

        เครื่องเก็บตัวอย่างอัตโนมัติสามารถแก้ไขความผิดพลาดของการเก็บด้วยคนได้ ลดค่าใช้จ่ายในเรื่อง แรงงาน มีประโยชน์มากสำหรับตัวอย่างที่เก็บซ้ำ ๆ หลายครั้ง แต่ควรแน่ใจว่าเครื่องเก็บตัวอย่างอัตโนมัติจะไม่ทำให้ตัวอย่างเกิดการปนเปื้อน ตัวอย่างเช่น ส่วนประกอบที่เป็นพลาสติกอาจจะละลายได้ในสารประกอบอินทรีย์ กรณีเช่นนี้การเก็บตัวอย่างด้วยมือโดยใช้เครื่องเก็บตัวอย่างที่เก็บแก้วย่อมปลอดภัยกว่า เช่น การเก็บตัวอย่างที่ประกอบด้วยน้ำ น้ำมันแล้วส่วนที่เหมือนน้ำมัน การเก็บตัวอย่างด้วยเครื่องมืออัตโนมัติพิจารณาเฉพาะเท่าที่จำเป็น ควรระมัดระวังความแรงของ เครื่องสูบน้ำ ขนาดของท่อ และชนิดของตัวอย่างที่จะเก็บ 

 

ภาชนะบรรจุตัวอย่าง

         ชนิดของภาชนะบรรจุตัวอย่างมีความสำคัญที่สุด ปกติแล้วจะใช้ภาชนะแก้วหรือพลาสติก แต่ควรพิจารณาตามความเหมาะสม เช่น ซิลกกา และโซเดียม อาจจะละลายภาชนะแก้วได้และไม่ละลายภาชนะพลาสติก โลหะปริมาณน้อย ๆ สามารถดูดซับในภาชนะแก้วยได้สำหรับตัวอย่างที่มีสารอินทรีย์เป็นองค์ประกอบ ให้หลีกเลี่ยง ภาชนะพลาสติก ยกเว้นพลาสติกชนิด Fluorinated Polymers และ Polytetrafluoroethylene (TFF) สามารถใช้ได้ สารอินทรีย์ที่ระเหยง่าย VOCs อาจละลายภาชนะพลาสติกหรือสารบางชนิดในพลาสติกได้ อาจทำให้ภาชนะบรรจุตัวอย่างที่เป็นสารอินทรีย์ทั้งหมด เช่น VOCs (Semi VOCs) สารเคมีกำจัดแมลง (PCBs) น้ำมันและไขมัน สำหรับจุกปิดภาชนะก็ควรหลีกเลี่ยงจากพลาสติก ควรใช้กระดาษตะกั่ว (Foil) หรือจุกที่มีฝารองเป็นTFE(เทฟล่อน) 

 

จำนวนตัวอย่าง

         ใช้วิธีสุ่มตัวอย่างในการเก็บตัวอย่างบางครับ ตัวอย่างเดียวอาจไม่พอเพียงสำหรับตัวอย่างที่ไม่ทราบรัดับความเข้มข้นแน่นอน ถ้าทราบค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานจะสามารถคำนวณตัวอย่าง จากความสัมพันธ์ดังนี้ 

N > (ts/U)2 

ขณะที่      

    N            =      จำนวนตัวอย่าง
    T            =    s tudent-t- Statistic
    S            =     ค่าความเบี่ยงเบนมาตรฐานทั้งหมด
    U            =      ระดับความไม่แน่นอนที่ยอมรับได้ 


เก็บตัวอย่างประมาณ 2 ลิตร จะเพียงพอสำหรับวิเคราะห์ทางเคมีและฟิสิกส์ ถ้าเก็บมากกว่านี้ให้พิจารณาความจำเป็นตาม ตารางที่ 1

 

 คุณภาพ

         ไม่ควรใช้ตัวอย่างเดียวกันในการวิเคราะห์ทางเคมี (เคมีอินทรีย์และเคมีอนินทรีย์) และทางจุลชีววิทยา เพราะการเก็บและการรักษาตัวอย่างไม่เหมือนกัน 

 

ก่อนเก็บตัวอย่างสิ่งแวดล้อม

         ควรพบปรึกษาเจ้าหน้าที่กลุ่มงานพิษวิทยาและสิ่งแวดล้อมในรายละเอียดและวางแผน

 



ตารางที่1 แสดงสรุปการเก็บรักษาตัวอย่างแบบพิเศษ

 

หมายเหตุ: See text for additional details. For determinations not listed, use glass or plastic containers; preferably refrigerate during storage and analyze as soon as possible.

+P = plastic (polyethylene or equivalent); G = glass; G(A) or P(A) = rinsed with 1 + 1 HNO3; G(B) = glass borosilicate;

G(S) = glass,rinsed with organic solvents or baked ++ g = grab; c = composite

II Environmental Protection Agency, Rules and Regulations. 40 CFR parts 100-149, July 1, 1992 See this citation for possible differences regarding container and Preservation requirements. N.S. = Not stated in cited reference; stat = no storage allowed; analyze immediately # If sample is chlorinated, see text for pretreatment.

 

Back to top