..:: H O M E ::..
Search :  
ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับสิ่งเป็นพิษความรู้ทั่วไปที่นักวิชาการควรทราบพิษวิทยาคลีนิคก้าวทันโลกข้อมูลบริการแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้อง
 
   
สาหร่ายอันตราย

สาหร่ายอันตราย

ที่มา :   กลุ่มงานพิษวิทยาและสิ่งแวดล้อม   สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข


          ตามข่าวหนังสือพิมพ์เกือบทุกฉบับ ลงวันที่ 28-31 ตุลาคม 2541 มีข่าวว่าน้ำประปาเมืองไทยมีสารพิษ Toxin Microcystins ซึ่งทำให้เกิดมะเร็งนั้น ทำให้หลาย ๆ คนพะวักพะวนว่าชีวิตนี้จะอยู่รอดหรือไม่ ถ้าดื่มน้ำประปาไปเรื่อย ๆ สาหร่ายที่กล่าวถึงคือ กลุ่ม Cyanophyta จัดเป็นแพลงก์ตอนพืช กลุ่มสาหร่ายแกมน้ำเงิน มีลักษณะสีเขียวอ่อน เมื่อดูด้วยตาเปล่าเป็นสายระลอก ๆ ตามผิวน้ำ เมื่อดูด้วยกล้องจุลทรรศน์ขยาย 100 เท่า จะเห็นเป็นโคโลนีรูปร่างเป็นพวงองุ่น เพราะตัวกลมขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 5-8 ไมครอน ตัวติดกันด้วยเมือกใส แยกออกด้วยการ Sonicate ประมาณ 30-60 นาที

          สาหร่ายชนิดนี้มีอยู่ในสายน้ำนิ่ง ลึก สะอาด แต่มีธาตุอาหาร พบทั่วไป ทั่วโลกที่อุณหภูมิอุ่น 70° F ความชื้นพอเหมาะขึ้นไป เมื่อมีอาการ Bloom (เบ่งบานหนาแน่น) ก็จะสร้างสาร Microcystins ซึ่งเป็นสารมีพิษ Microcystins (MC) Cyclo polypeptides amino acid 7 ตัว ต่อกันเป็นวงกลม ที่พบแล้วที่มีการต่อของ amino acid ที่ลำดับต่าง ๆ ประมาณ 60 ชนิด เวลาเขียน Microcystins จึงมี S เสมอ เหมือน Aflatoxins

การเป็นพิษเฉียบพลัน

 

     มีรายงานว่าในต่างประเทศก่อให้เกิดเป็นพิษในสัตว์เลี้ยง เช่น โค กระบือ เป็ด ทำให้อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร อาเจียน ท้องร่วง และสารสกัดทำให้สัตว์ทดลองตาย โดยมีอาการเลือดออกในตับ

พิษเรื้อรังยังไม่มีรายงานแน่ชัดว่าก่อมะเร็งในคน แต่มีรายงานว่าทำให้อัตราการเกิดมะเร็งในตับของคนจีนในไต้หวันและจีนแผ่นดินใหญ่เพิ่มขึ้น

 

สถานการณ์ในประเทศไทย

     สาหร่ายชนิดนี้เกิดตามธรรมชาติในแหล่งน้ำที่มีธาตุอาหาร เช่น เขื่อนแม่กวง อุดมธารา เคยมีรายงานในปี 2537 โดย ดร.ไมตรี สุทธิจิตร มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ พบว่า MC Toxin ที่ 0.1-0.3 ug/L แต่น้ำในเขื่อนแม่กวงยังไม่ใช้ทำน้ำประปาเนื่องจากโรงทำน้ำประปายังไม่เสร็จ จะเปิดทำการกลางปี 2542 สำหรับเขื่อนอื่นยังไม่มีรายงานสาร Microcystins

 

การตรวจวิเคราะห์

  1. ใช้วัดปริมาณ cell (มาตรฐานออสเตรเลีย 15,000 cell/ml น้ำ)

  2. วัดปริมาณ Microcystins โดย HPLC ถ้ามีสารมาตรฐานหรือวัดเป็น Total MC

  3. ดู Structure ด้วย Liquid chromatography Mass Spectrophotometer

  4. วัดปริมาณ Microcystins ด้วย ELISA มีชุดทดสอบจากประเทศญี่ปุ่น ราคา 75,000 เยน ตรวจได้ 91 ครั้ง

  5. ตรวจความเป็นพิษด้วย Mouse Bioassay

        มีรายงานการเฝ้าระวังทะเลสาบในสหรัฐอเมริกาซึ่งใช้เป็นที่สันทนาการ เช่น ล่องเรือ และสกีในหน้าร้อน โดยใช้ Mouse Bioassay เมื่อมีอาการ Bloom ของสาหร่ายตัวนี้และพบว่าประมาณ 2-3 อาทิตย์หลังจากนั้นสาหร่ายนี้จะลดลงจนสามารถใช้น้ำในทะเลสาบนั้นได้ตามปกติ

         สำหรับเขื่อนอื่นที่ใช้เป็นแหล่งน้ำประปา เช่น ลำตะคอง เขื่อนแก่งกระจาน ยังไม่มีรายงานแน่ชัด สาร Toxin นี้กรองได้ด้วย Activated charcoal หรือ Reverse Osmosis ซึ่งมีในเครื่องกรองน้ำทั่วไป ในคลองประปาที่ใช้ทำน้ำให้กรุงเทพฯ น้ำไหลเชี่ยวแรงสาหร่ายคงขยายพันธุ์ไม่ได้

          ถ้ามีในประเทศไทยต้องมีการตรวจเฝ้าระวังแหล่งน้ำ น้ำประปา และน้ำดื่มทั่วไป การใช้ ELISA ในการตรวจ Screening จะมีประโยชน์แต่ต้องมีการพัฒนาในประเทศไทยเพื่อให้ถูกขึ้นและสะดวก เนื่องจาก MC เป็นสารชีวอาวุธสงคราม การส่งข้ามประเทศในเชิงการค้าเป็นไปได้อย่างลำบากและไม่ทันการ วิธีการเตรียม Antibody นี้ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุขมีความพร้อมที่จะดำเนินการได้

 

Backto top