..:: H O M E ::..
Search :  
ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับสิ่งเป็นพิษความรู้ทั่วไปที่นักวิชาการควรทราบพิษวิทยาคลีนิคก้าวทันโลกข้อมูลบริการแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้อง
 
   
พลาสติก

กัญญา พุกสุ่น

สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข

กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์

กระทรวงสาธารณสุข

      ในชีวิตประจำวันเรามีการ ใช้พลาสติกเป็นจำนวนมาก ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ที่ได้จากการผลิตสารโพลีเมอร์ (Polymers) โดยวิธีสังเคราะห์หรือกึ่งสังเคราะห์ มีการใช้สารเคมีหลายชนิดในโรงงานที่ผลิตพลาสติกจากสารโพลีเมอร์ด้วยกระบวนการใก้ความร้อน ความดัน ทำให้แข็งโดยใช้แม่พิมพ์ ผู้ปฏิบัติงานในโรงงานผลิตพลาสติกจึงมีความเสี่ยงต่อสุขภาพ หากไม่มีระบบความปลอดภัย หรือ การระมัดระวังที่ดี ทำให้มีโอกาสได้รับสัมผัสกับสารเคมีเหล่านั้นได้

      พลาสติกมีหลายชนิด อาจแบ่งได้เป็น 2 พวกใหญ่ๆ คือ

      1.เทอร์โมเซตติ้ง (Thermosetting) เมื่อได้รับความร้อน ทำให้สูญเสียสภาพ คุณลักษณะ เปลี่ยนไป ได้แก่ ฟีนอล-ฟอร์มาลดีไฮด์เรซิน (Phenol-formaldehyde resins: PF), โพลีเอสเทอร์ชนิดไม่อิ่มตัว (Unsaturated polyesters: UP), อีพอกซีเรซิน (Epoxy resins), โพลียูรีเธน (Polyurethane: PU), ยูเรีย-ฟอร์มาลดีไฮด์ (Urea-formaldehyde: UF), และเมลามีน (Melamine: MF)

      2.เทอร์โมพลาสติก (Thermoplastics) เมื่อถูกความร้อนทำให้ไม่สูญเสียสภาพ คุณลักษณะไม่เปลี่ยน เมื่อถูกหลอมด้วยความร้อนสามารถแข็งตัวได้ใหม่เหมือนเดิม ได้แก่โพลีเอธิลีน (Polyethylene: PE), โพลีไวนิลคลอไรด์ (Polyvinyl chloride: PVC), โพลีสไตรีน (Polystyrene: PE) โพลีโพรพิลีน (Polypropylene: PP), โพลีเมธิลเมธาไครเลต (Polymethylmethacrylates: PMMA), โพลีเอไมด์ (Polyamides: PA) หรือ ไนลอน (Nylon) พวกฟลูออโรคาร์บอนโพลีเมอร์ (Fluorocarbon polymers) เช่น โพลีเตตระฟลูออโรเอธิลีนเรซิน (Polytetrafluoro ethylene resins: PTFE) หรือ เทฟลอน (Teflon)

      พลาสติกมีใช้อยู่ทั่วไปในลักษณะของเครื่องมือ เครื่องใช้ อุปกรณ์รถยนต์ ของเล่น ของแต่งบ้าน เสื้อผ้า เครื่องป้องกันไม่ให้กระแสไฟฟ้ารั่ว ภาชนะบรรจุอาหารเครื่องดื่ม และอื่นๆอีกมากมาย กระบวนการผลิตพลาสติก มักทำในระบบปิด แต่ผู้ปฏิบัติงานมีโอกาสสัมผัสไอระเหย ฝุ่น สารเคมี ในระหว่างการเติม ผสม การบำรุงรักษาเครื่องจักร จัดเก็บ และทำความสะอาด ขณะผลิตจะเกิดปฏิกิริยาโพลีเมอไรเซชั่น (Polymerization) ต้องระมัดระวังควบคุมไม่ให้สารเคมีรั่วไหลหรือ ระเบิด การใช้เครื่องจักรต้องระวังไม่ให้เกอันตราย

      พลาสติกทุกชนิดสูญเสียสภาพได้ที่อุณหภูมิสูงๆ อาจทำให้ได้สารประกอบชนิดใหม่หลายชนิด มีความเป็นพิษที่แตกต่างกัน การให้ความร้อนสูงๆ กับพลาสติกทำให้เกิดการเสื่อมสลาย ปล่อยสารพวกออลิโกเมอร์ (Oligomers), โมโนเมอร์ (Monomers), และอื่นๆ เช่น ก๊าซ ไอระเหยต่างๆ การให้ความร้อนหรือ เผาที่อุณหภูมิต่ำ 300-400 ° F ทำให้เกิดการเผาไหม้ที่ไม่สมบูรณ์ และมีการปล่อยสารโมเลกุลใหญ่ หรือ สารประกอบชนิดต่างๆ ออกมา ถ้าที่อุณหภูมิสูงกว่า 1600 ° F การเผาไหม้จะสมบูรณ์และให้สารโมเลกุลต่ำ เช่น พวกก๊าซต่าง ๆ ผู้ปฏิบัติงานอาจสัมผัสสารเหล่านี้ได้โดยอุบัติเหตุ หรือ ระหว่างกระบวนการผลิต การทำความสะอาด การบำรุงรักษาเครื่องจักร ดังนั้นการให้ความร้อน หรือ เผาพลาสติกอาจก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพของคนทั่วไปได้ เช่น ระคายเคืองระบบทางเดินหายใจ และเป็นอันตรายต่อปอด เช่น สารพวก ไฮโดรคลอริกแอซิด (Hydrochloric acid), อัลดีไฮด์ (Aldehydes), ไนโตรเจนออกไซด์ (Nitrogenoxides), ฟอสยีน(Phosgene) และอาจได้รับพิษจากคาร์บอนมอนอกไซด์ (Carbonmonoxide)และไซยาไนด์(Cyanides) นอกจากนี้ยังมีสารพิษไม่ทราบชนิดที่มีผลกระทบต่อร่างกาย ในระยะยาว และสารบางอย่างก่อให้เกิดมะเร็งได้ ตัวอย่างเช่น สารโพลีเมอร์เมื่อได้รับความร้อนจะให้สารที่เป็นอันตรายต่างๆ เช่น ดังตาราง


โพลีเมอร์

สารที่ให้

โพลีเอธิลีน

คาร์บอนมอนอกไซด์

โพลีไวนิลคลอไรด์

ไวนิลคลอไรด์, ไฮโดรคลอริกแอซิด, ฟอสยีน,ไดออกซิน (Dioxin), ฟูแรน (Furans)

โพลีสไตรีน

สไตรีน (Styrene),เบนซิน(Benzene)

ฟลูออโรโพลีเมอร์

คาร์บอนิลฟลูออไรด์ (Carbonyl fluoride),

เปอร์ฟลูออโรไอโซบูธิลีน(Perfluoroisobutylene), ไฮโดรฟลูออริกแอซิด(Hydrofluoric acid)

โพลียูรีเธน

อัลดีไฮด์, แอมโมเนีย(Ammonia), ไซยาไนด์, ไอโซไซยาเนต(Isocyanates), ไนโตรเจนไดออกไซด์(Nitrogen dioxide)

ฟีนอลิก (Phenolic)

ฟอร์มาลดีไฮด์(Formaldehyde), อัลดีไฮด์ แอมโมเนีย ไซยาไนด์ ไนโตรเจนไดออกไซด์

 

ที่มา : หนังสือความรู้สิ่งเป็นพิษ ตอนที่ 15 พ.ศ.2544 กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข หน้าที่ 17-19.