..:: H O M E ::..
Search :  
ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับสิ่งเป็นพิษความรู้ทั่วไปที่นักวิชาการควรทราบพิษวิทยาคลีนิคก้าวทันโลกข้อมูลบริการแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้อง
 
   
พิษจากสารระเหย

วรศักดิ์ อินทร์ชัย

นักวิทยาศาสตร์การแพทย์

ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ นครราชสีมา

      การสูดดมกาว ทินเนอร์ แลคเกอร์ ได้เป็นปัญหาสำคัญของไทย รองลงมาจากเฮโรอีน กัญชา และยาม้า สารระเหยนอกจากจะมีในผลิตภัณฑ์ที่กล่าวมาแล้ว ยังพบในน้ำยาทาเล็บ น้ำยาล้างเล็บ น้ำมันไฟแช็ค น้ำยาทำความสะอาด ตัวทำละลายในอุตสาหกรรมผลิตสี อุตสาหกรรมยาง และอุตสาหกรรมพลาสติก เป็นต้น ขณะนี้ได้รับความนิยมในการสูดดมสารระเหยได้แพร่หลายในกลุ่มวัยรุ่น เยาวชนที่กำลังอยู่ในวัยเรียน รัฐบาลจึงได้ออกพระราชกำหนดป้องกันการใช้สารระเหย พ.ศ.2533 เพื่อป้องกันและปราบปรามการเสพติดให้ลดลง โดยบัญญัติบทลงโทษสำหรับผู้ผ่าฝืนสูดดม ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี หรือปรับไม่เกิน 2 หมื่นบาท

      สารระเหยสามารถแบ่งออกได้เป็น 4 ประเภทใหญ่ คือ

      1. กลุ่มอะโรมาติก ไฮโดรคาร์บอน (Aromatic hydrocarbons) ได้แก่ Toluene, Benzene, Xylene

      2. กลุ่มเอสเทอร์ (Esters) ได้แก่ Methyl acetate, Ethyl acetate, n-butyl acetate, sec-butyl acetate

      3. กลุ่มคีโตน (Ketones) ได้แก่ Acetone, Methyl ethyl ketone, Methyl isobutyl ketone

      4. กลุ่มอีเทอร์ (Ethers) ได้แก่ Ethylene glycol ether, Ethylene glycol monomethyl ether, Ethylene glycol monobutyl ether, Ethylene glycol monoethyl ether acetate

      ความเป็นพิษจากสารระเหยมี 2 ระยะ คือ

          
  1. พิษระยะเฉียบพลัน อาการมักจะเกิดขึ้นทันทีหลังการเสพสารระเหย แต่อาการจะมากหรือน้อยขึ้นอยู่กับชนิดของสารระเหยและปริมาณการเสพ ถ้าเสพปริมาณสูงเกินขนาด สารระเหยจะไปกดศูนย์การหายใจ ทำให้ถึงแก่ความตายได้ อาการอื่นๆที่เกิดขึ้นหลังจากการสูดดมสารระเหย ได้แก่ เริ่มแรกจะรู้สึกสบาย เป็นสุข เคลิบเคลิ้ม ศีรษะเบาหวิว ต่อมามีอาการคล้ายเมาสุรา พูดจาอ้อแอ้ไม่ชัด มีความไวต่อแสงมากขึ้น ประสาทหลอน ควบคุมตัวเองไม่ได้ บางรายสามารถทำอะไรได้ทุกอย่างโดยไม่ต้องคิด เป็นเหตุให้เกิดการก่ออาชญากรรมได้ง่าย นอกจากนี้ยังมีอาการคลื่นไส้ จาม ไอ ท้องเดน สั่นและชักคล้ายลมบ้าหมู
  2. พิษระยะเรื้อรัง เกิดจากการสูดดมสารระเหยเป็นเวลานาน ทำให้อวัยวะต่างๆในร่างกายเสื่อมสมรรถภาพ เช่น เกิดการทำลายเยื่อบุของระบบทางเดินหายใจ มีการระคายเคืองเยื่อบุจมูกมีเลือดออก ผนังถุงลมและผนังหลอดเลือดฝอยในปอดถูกทำลาย เกิดอาการปอดอักเสบ และภาวะการหายใจล้มเหลว นอกจากนี้ยังมี

      ผลต่อระบบสร้างเม็ดโลหิต ระบบหัวใจ ระบบทางเดินอาหาร ระบบทางเดินปัสสาวะ ระบบกล้ามเนื้อ และทำลายระบบสืบพันธุ์ โดยเฉพาะการทำลายระบบประสาทส่วนกลาง ทำให้สมองเสื่อม หงุดหงิด อารมณ์อ่อนไหว การตัดสินใจเสียไป หวาดระแวง ไม่สนใจสิ่งแวดล้อมรอบๆตัว ขั้นรุนแรงทำให้เกิดอาการพิการทางสมองได้

      สาเหตุและการบำบัดรักษาผู้ติดสารระเหย

      สาเหตุของผู้ติดสารระเหยมีปัจจัยหลายอย่าง เช่น สิ่งแวดล้อมรอบๆตัว สภาพชุมชน ค่านิยมของวัยรุ่น ความอยากรู้อยากลอง ความเครียดจากการดำรงชีวิตประจำวัน ดังนั้นการบำบัดรักษาจึงทำควบคู่ทั้งทางรางกายและจิตใจ โดยอาศัยครอบครัวให้เข้ามามีส่วนร่วมในการรักษา เป็นกำลังใจ พร้อมกับการบำบัดรักษาของแพทย์ ผู้ติดสารระเหยจึงมีโอกาสที่จะหายขาดได้ การเสพสารระเหยตั้งแต่อายุยังน้อย เช่น 9-10 ปี ทำให้ระบบประสาทและสมองเติบโตไม่สมอายุ จะเท่ากับเด็กปัญญาอ่อน เนื่องจาสารระเหยทำลายเซลล์ประสาทอย่างถาวร ดังนั้นการรักษาจะต้องใช้เวลานาน หรือ อาจรักษาไม่ได้เลย

      การป้องกันมิให้บุตรหลาน เยาวชนในปกครอง เป็นทาสสารระเหยจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง พ่อ แม่ ครูและผู้ปกครอง มีบทบาทหน้าที่อย่างมากในการเอาใจใส่คอยดูแล ให้เวลากับลูกหลานรู้จักใช้เวลาร่วมกัน เช่น การออกกำลังกา เล่นกีฬา ซึ่งแนวทางเหล่านี้จะทำให้บุตรหลานของท่านห่างไกลจากสารระเหยได้

      อาการเป็นพิษเนื่องจากสารระเหย


สารระเหย

อาการเป็นพิษ

Acetone

ปวดศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน เบื่ออาหาร เยื่อยาขาวอักเสบ ไม่รู้สึกตัว อัมพาต

Ethyl acetate

 

เยื่อตาขาวอักเสบ หลอดลมคออักเสบ ผิวหนังอักเสบ

2-butoxyethanol

ระคายเคืองต่อทางเดินหายใจตั้งแต่จมูกถึงปอด ปวดศีรษะ

2-ethyloxyethanol

ระคายเคืองต่อทางเดินหายใจตั้งแต่จมูกถึงปอด ปวดศีรษะ

2-methoxyethanol

ปวดศีรษะ มึนงง ตัวสั่น มือสั่น ปวดเกร็งในท้อง อ่อนเพลีย เบื่ออาหาร น้ำหนักลด

2-ethoxyethanol acetate

ระคายเคืองต่อทางเดินหายใจตั้งแต่จมูกถึงปอด ปวดศีรษะ

methyl acetate

ระคายเคืองต่อทางเดินหายใจ ปวดศีรษะ มึน หายใจลำบาก ใจสั่น

toluene (methyl benzene)

ผิวหนังไหม้ หลอดลมและปอดอักเสบ เบื่ออาหาร ปวดศีรษะ หมดสติ หยุดหายใจ

methyl ethyl ketone

ปวดศีรษะ คลื่นไส้ มึนงง เป็นลม

methyl isobutyl ketone

ระคายเคืองนัยน์ตา และทางเดินหายใจ ปวดศีรษะ วิงเวียน อัมพาต

n-butyl acetate

ปวดศีรษะ คลื่นไส้ อาเจียน อ่อนเพลีย

sec-butyl acetate

ไอ เกิดอาการอักเสบของระบบทางเดินหายใจ

 

 

ที่มา : หนังสือความรู้เกี่ยวกับสิ่งเป็นพิษ ตอนที่9 พ.ศ.2537 กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข หน้าที่ 10-13.