..:: H O M E ::..
Search :  
ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับสิ่งเป็นพิษความรู้ทั่วไปที่นักวิชาการควรทราบพิษวิทยาคลีนิคก้าวทันโลกข้อมูลบริการแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้อง
 
   
ผลิตภัณฑ์วัตถุมีพิษที่ใช้ในอาคารบ้านเรือน

หรรษา ไชยวานิช

ฝ่ายวิเคราะห์วัตถุมีพิษจากสิ่งแวดล้อม

 

      ผลิตภัณฑ์วัตถุมีพิษที่ใช้ในอาคารบ้านเรือน มีด้วยกันหลายประเภทที่สำคัญคือ

      1.ประเภทใช้ไล่หรือกำจัดยุง และแมลงต่างๆ เช่น ยาจุดกันยุง สเปรย์ฉีดฆ่ายุง

      2.ประเภทใช้กำจัดหนู มด มอด ปลวก เห็บ เหา เช่น เหยื่อพิษกำจัดหนู ยากำจัดเหา

      3.ประเภทใช้ ทำความสะอาดเครื่องสุขภัณฑ์และพื้น เช่นน้ำยาขจัดคราบสกปรกในห้องน้ำ

      ผู้ใช้ผลิตภัณฑ์เหล่านี้มักไม่ทราบว่ามีวัตถุมีพิษเป็นส่วนผสมจึงไม่ได้ระมัดระวังในการและการเก็บรักษา ทำให้บางครั้งเกิดอันตรายได้ ก่อนใช้ผลิตภัณฑ์ประเภทเหล่านี้ควรอ่านฉลากให้ถี่ถ้วน ข้อมูล และคำอธิบายในฉลากจะทำให้ระมัดระวังในการใช้มากยิ่งขึ้นและหากปฏิบัติตามคำแนะนำจะปลอดภัย และเกิดประโยชน์มากที่สุด ผลิตภัณฑ์ที่ดีในฉลากจะต้องมีเลขทะเบียนและปีที่ขอขึ้นทะเบียน (ว.พ.ส.ที่……/……) ชื่อ และปริมาณวัตถุมีพิษ วิธีการใช้ วิธีการแก้พิษเบื้องต้นผู้ผลิต สถานที่ผลิต วันที่ผลิต และเลขที่ผลิต

      ผลิตภัณฑ์วัตถุมีพิษที่ใช้ในอาคารบ้านเรือน ที่มีแนวโน้มว่าจะมีบทบาทในชีวิตประจำวันมากขึ้น มีดังนี้คือ

    1. ยาจุดกันยุง
      ยาจุดกันยุง หมายถึงผลิตภัณฑ์ยากันยุง ซึ่งเมื่อใช้จุดไฟแล้วสามารถระเหยสารออกฤทธิ์ขับไล่หรือฆ่ายุงได้ มีทั้งชนิดเป็นขดกลม และเป็นแท่ง นิยมใช้ตามร้านอาหารภัตตาคารและบ้านเรือน โดยเฉพาะอย่างยิ่งชนบท เนื่องจากหาซื้อได้ง่ายราคาไม่สูงมาก และประสิทธิภาพดีพอสมควร

      สารที่เป็นที่นิยมใช้เป็นส่วนผสมสำหรับไล่หรือฆ่ายุงในยาจุดกันยุง เป็นสารเคมีกำจัดแมลงประเภทไพรีทรอยด์ ด้วยคุณสมบัติที่ทำให้ยุงบินไม่ได้ตกลงมา (Knock down action) สลายตัวได้ง่ายก็สามารถทำให้เกิดพิษได้ โดยเฉพาะในรายที่เกิดอาการแพ้ จะทำให้ผิวหนังอักเสบ บวม แดง เยื่อจมูกอักเสบ และมีอาการเหมือนแพ้เกสรดอกไม้ คือ ได จาม น้ำมูกไหล หายใจขัด เป็นต้น

      แม้จะไม่ค่อยพบอันตรายที่รุนแรงที่เกิดจากยาจุดกันยุง แต่ผู้ใช้ก็ควรระมัดระวังในการใช้ เพราะอาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพและทรัพย์สินได้จึงควรปฏิบัติดังนี้

      1.ควรใช้ยาจุดกันยุง ในห้องที่มีอากาศถ่ายเทได้ดี

      2.ขาตั้ง และสิ่งรองยาจุดกันยุง ต้องทำด้วยวัสดุโลหะ หรือ วัตถุอื่นที่ไม่ติดไฟ

      3.ล้างมือทุกครั้งหลังการหยิบใช้ หรือสัมผัส และเก็บยาจุดกันยุงไว้ในที่มิดชิด ให้พ้นมือเด็ก และไม่เก็บไว้ใกล้หรือรวมกับอาหาร

      4.ขณะใช้ วางให้ห่างจากของไวไฟ หรือของที่เป็นเชื้อไฟได้และเมื่อเลิกใช้แล้วควรตรวจดูให้แน่ว่าได้ดับไฟเรียบร้อยแล้ว เพื่อป้องกันอุบัติเหตุไฟไหม้ซึ่งอาจเกิดขึ้นได้หากประมาท

      2.ผลิตภัณฑ์กำจัดแมลงชนิดฉีดพ่น (สเปรย์) และชนิดของเหลว

      ผลิตภัณฑ์ประเภทนี้ ราคาค่อนข้างสูง และอันตรายมากกว่ายาจุดกันยุงแบ่งออกเป็น 2 ชนิด คือ


      1.ชนิดฉีดพ่นหรือสเปรย์ ประกอบด้วยสารเคมีกำจัดแมลง 1-4 ชนิด น้ำมันก๊าด และแก๊ส บรรจุในกระป๋องโลหะทรงกระบอกมีปุ่มกดให้สารออกมาเป็นละอองฝอย

      2.ชนิดของเหลว ประกอบด้วยสารเคมีกำจัดแมลง 1-4 ชนิด และน้ำมันก๊าด บรรจุในกระป๋องโลหะทรงสี่เหลี่ยม เวลาใช้จะต้องถ่ายใส่กระบอกสำหรับฉีด ฉีดให้เป็นละอองฝอย เช่นกัน จะเห็นว่าทั้ง 2 ชนิด ลักษณะการใช้จะคล้ายกัน คือฉีดพ่นออกมาให้เป็นละอองฝอยให้กระจายทั่วไป สารเคมีกำจัดแมลงก็กระจายในอากาศไปติดอยู่ตามพื้น หรือผนังและภาชนะต่างๆ ในการใช้ผลิตภัณฑ์ประเภทนี้ ควรระมัดระวังโดยปฏิบัติดังนี้

      2.1.ปฏิบัติตามวิธีใช้ที่ระบุข้างกระป๋อง เช่น

    • ให้คนและสัตว์ออกจากห้องหรือบริเวณที่จะฉีด
    • ปิดประตูหน้าต่างไว้แล้วจึงฉีด
    • หลังจากฉีดทิ้งไว้ 10-15 นาที แล้วให้เปิดประตู หน้าต่างเพื่อระบายอากาศ

      2.2.เลือกใช้ให้ถูกประเภทกับแมลงที่ต้องการกำจัด ว่าเป็นแมลงคลานหรือแมลงบิน เนื่องจากความรุนแรงและฤทธิ์ตกค้างของสารเคมีต่อแมลงทั้งสองชนิดนั้นต่างกัน และการใช้ผิดประเภททำให้ใช้ไม่ได้ผลเท่าที่ควร

      2.3.ขณะใช้ควรปิดปาก-จมูก และหลังใช้ควรล้างมือด้วยสบู่ทุกครั้ง

      2.4.เก็บให้มิดชิด ไกลจากมือเด็ก เปลวไฟหรือที่มีความร้อน อาหารและ สัตว์เลี้ยง

      2.5.เมื่อใช้หมดแล้ว ให้นำภาชนะบรรจุฝังดิน ห้ามนำไปเผา เพราะจะทำให้เกิดระเบิดได้

      3.ผลิตภัณฑ์กำจัดเหา

      ผลิตภัณฑ์กำจัดเหา หรือที่เรียกว่า ยาฆ่าเหา มีด้วยกันหลายชนิด เช่น ชนิดของเหลวบรรจุในขวดแก้ว หรือหลอดพลาสติก และชนิดผงบรรจุในซองกระดาษ สารพิษที่ใช้เป็นส่วนผสมเป็นสารเคมีกำจัดแมลงประเภทคลอริเนตเตดไฮโดรคาร์บอน ชนิด ลินเดน เฮพตาคลอร์ เป็นต้น ซึ่งสารกนี้แม้สามารถฆ่าเหาได้ดี แต่จัดเป็นสารพิษ เมื่อได้รับเข้าร่างกายโดยการสัมผัส ทำให้เกิดอาการมึนงง ปวดศีรษะ อาเจียน กล้ามเนื้ออ่อนเพลีย ในกรณีที่จำเป็นต้องใช้ ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่เชื่อถือได้ มีฉลากระบุชัดเจน เช่น ยารักษาเหา ขององค์การเภสัชกรรม ซึ่งไม่มีกลิ่น ราคาไม่แพง และเป็นแหล่งผลิตยาที่น่าเชื่อถือ

      4.ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดเครื่องสุขภัณฑ์ ชนิดของเหลว

      เป็นผลิตภัณฑ์ที่ใช้ทำความสะอาดพื้น ผนังห้องน้ำ และเครื่องสุขภัณฑ์ต่างๆ ประกอบด้วย ผงซักฟอก และกรด โดยกรดจะเป็นสารที่ทำหน้าที่ขจัดคราบสกปรกให้หลุดออก อาจแบ่งออกเห็น 2 ชนิด คือ

      1.ชนิดเข้มข้น คือมีปริมาณของกรดสูง ประมาณร้อยละ 20 โดยน้ำหนักขึ้นไป จึงต้องเจือจางด้วยน้ำก่อนใช้ เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการใช้ในปริมาณมาก เช่น ตามโรงแรม หรือ บริษัทที่รับจ้างทำความสะอาด ซึ่งในการเจือจางจะต้องระมัดระวังไม่ให้กระเด็นถูกตา หรือ ผิวหนัง และปฏิบัติตามวิธีใช้ที่ระบุไว้ให้ถูกต้อง

      2.ชนิดเจือจาง สามารถนำไปใช้ได้ทันที เหมาะสำหรับใช้ตามบ้านเรือนทั่วไป

      อันตรายจากการใช้ผลิตภัณฑ์ประเภทนี้ อาจเกิดขึ้นจากการใช้ที่ไม่ถูกต้อง คือ ใช้ชนิดเข้มข้น โดยไม่เจือจางด้วยน้ำก่อน โดยนึกว่า ถ้าใช้ชนิดเข้มข้นจะทำให้คราบสกปรกหลุดออกได้ดีและเร็ว และถ้าสูดควันสีขาวของกรดเข้มข้นเข้าไป จะทำให้เกิดอาการสำลัก ไอ แสบจมูก แสบตา อาจเป็นแผลเปื่อยในทางเดินหายใจ ซึ่งผู้ใช้จะต้องระมัดระวังในการเลือกซื้อ และการใช้โดยปฏิบัติตามคำแนะนำในฉลากและเก็บให้มิดชิดให้พ้นมือเด็ก

ที่มา : หนังสือความรู้เกี่ยวกับสิ่งเป็นพิษ ตอนที่ 3 พ.ศ.2530 กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข หน้าที่ 13-17.