..:: H O M E ::..
Search :  
ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับสิ่งเป็นพิษความรู้ทั่วไปที่นักวิชาการควรทราบพิษวิทยาคลีนิคก้าวทันโลกข้อมูลบริการแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้อง
 
   
สารพิษจากเมล็ดละหุ่ง


ที่มา : กลุ่มงานพิษวิทยาและสิ่งแวดล้อม
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข


สารพิษในละหุ่ง

         ละหุ่ง หรือที่มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Ricinus communis  เป็นพืชที่พบได้ทั่วไป และมีประโยชน์คือน้ำมันจากเมล็ดละหุ่งถูกนำไปใช้เป็นส่วนประกอบในน้ำมันเบรค และน้ำมันหล่อลื่น ขณะเดียวกัน เมล็ดละหุ่งก็มีพิษต่อคน สัตว์ และแมลง โดยสารพิษที่สำคัญคือ ricin และ ricinus communis agglutinin (RCA) สารพิษทั้งสองชนิดนี้ทำให้เกิดพิษที่แตกต่างกัน กล่าวคือ ricin เป็นพิษมากต่อเซล (cytotoxic) แต่ทำให้เม็ดเลือดแดงเกาะกลุ่มน้อย (hemagglutinin) ส่วน RCA ทำให้เม็ดเลือดแดงเกาะกลุ่มกันมาก แต่เป็นพิษต่อเซลน้อย อย่างไรก็ตาม หลักฐานการเกิดพิษของเมล็ดละหุ่ง เกิดจาก ricin ไม่ใช่ RCA เนื่องจาก RCA ไม่ถูกดูดซึมผ่านเยื่อบุทางเดินอาหาร และการทำให้เม็ดเลือดแดงเกาะกลุ่มกัน เกิดเฉพาะเมื่อได้รับสัมผัสโดยการฉีดเข้าเส้นเลือดเท่านั้น

          ricin เป็นโปรตีน ขนาด 66 กิโลดาลตัน ประกอบด้วยสายโปรตีนที่แตกต่างกัน 2 สาย (heterodimers) เชื่อมกันด้วย disulfide bond พบในส่วนของเมล็ด กลไกการเกิดพิษของ ricin เกิดจากการยับยั้งการสร้างโปรตีนในเซล โดยมีผลกับ eukaryotic ribosomes ขณะนี้อยู่ระหว่างการพัฒนา เพื่อการรักษาโรคมะเร็ง อย่างไรก็ตาม เมื่อเมล็ดละหุ่งแก่จัด ricin ถูกทำลายด้วย ปฏิกริยาไฮโดรไลซีสในเวลาไม่กี่วัน


ความเป็นพิษ

          ขึ้นอยู่กับวิถีการได้รับสัมผัสและขนาด ซึ่งสามารถทดสอบการได้รับสัมผัสสารพิษจากเมล็ดละหุ่ง โดยการตรวจแอนติบอดี

การหายใจ

          ทำให้เกิดอาการอ่อนเพลีย มีไข้ ไอ หายใจลำบาก คลื่นไส้ แน่นหน้าอก ปวดข้อ เหงื่อออกมาก ปอดบวม ตัวเขียวคล้ำ เนื้อตาย เยื่อบุจมูกอับเสบ กล่องเสียงอับเสบ ถ้าไม่ได้รับการรักษา อาจเสียชีวิตภายใน 36-72 ชั่วโมง เนื่องจากระบบทางเดินหายใจและระบบไหลเวียนโลหิตล้มเหลว โดยมีค่า LD50 = 3 ไมโครกรัม/กิโลกรัมของน้ำหนักตัว

การกิน

         ทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสียอย่างรุนแรง มีไข้ กระหายน้ำ ปวดศีรษะ เจ็บคอ ม่านตาขยาย ถ้าไม่ได้รับการรักษา อาจเสียชีวิตในวันที่สาม เนื่องจากระบบการไหลเวียนโลหิตล้มเหลว โดยมีค่า LD50 = 30 ไมโครกรัม/กิโลกรัมของน้ำหนักตัว


ผิวหนัง

          ไม่พบความเป็นพิษจากการได้รับสัมผัสทางผิวหนัง เนื่องจาก ricin ไม่ถูกดูดซึมทางผิวหนัง

การรักษาความเป็นพิษจากเมล็ดละหุ่ง

         ไม่มีวิธีการรักษาโดยเฉพาะเจาะจง การรักษาทำโดยการรักษาตามอาการ


ความเป็นไปได้ในการนำเมล็ดละหุ่งผลิตเป็นอาวุธชีวภาพ

          ละหุ่งสามารถปลูกได้ทั่วไป การสกัด ricin จากเมล็ดละหุ่งทำได้ไม่ยาก ราคาไม่แพง ไม่สลายตัวง่ายในละอองฝอย (aerosol) ความเป็นพิษสูง ไม่มีวัคซีนป้องกัน และไม่มีวิธีการรักษาแบบเฉพาะเจาะจง มีเฉพาะแต่การรักษาตามอาการ เนื่องจากความเป็นพิษมีน้อยกว่า สปอร์ที่ทำให้เกิดโรคแอนแทรกซ์ 4,000 เท่า จึงไม่เหมาะสมในการผลิตอาวุธชีวภาพ แต่อาจนำไปใช้ในการก่อความไม่สงบ โดยการปนเปื้อนในน้ำดื่มและอาหาร

          ricin จัดเป็นชนิดยุทธภัณฑ์ สารเคมี วัตถุระเบิด และสารเคมีที่ใช้เป็นส่วนผสมของวัตถุระเบิด และสารชีวะ ประกาศกระทรวงกลาโหม กำหนดยุทธภัณฑ์ที่ต้องขออนุญาตตามพระราชบัญญัติควบคุมยุทธภัณฑ์ พ.ศ. 2530 link

         ไม่อยู่ในประกาศกระทรวงอุตสาหกรรม เรื่องบัญชีรายชื่อวัตถุอันตราย พ.ศ. 2543 ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องความปลอดภัยในการทำงานเกี่ยวกับภาวะแวดล้อม (สารเคมี) พ.ศ. 2520 และประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่องความปลอดภัยในการทำงานเกี่ยวกับสารเคมี พ.ศ. 2534