H O M E :: ศูนย์ข้อมูลโรคติดเชื้อและพาหะนำโรค
 Search :  
ความรู้ทั่วไปความรู้ทางวิชาการก้าวทันโลกระบาดวิทยาทางห้องปฏิบัติการงานวิจัยแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้องFAQ
 
ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับโรคติดเชื้อและพาหะนำโรค
แลกเปลี่ยนประสบการณ์เกี่ยวกับโรคติดเชื้อ
 


   
แมลงวัน : พาหะไข้หวัดนก? อันตราย !

      แมลงวันบ้าน (Houseflies) มีการเจริญเติบโตแบบ complete metamorphosis โดยแบ่งเป็น 4 ระยะได้แก่ ระยะตัวเต็มวัย ระยะไข่ ระยะตัวหนอน และระยะดักแด้ (ดังภาพ) พบแพร่กระจายอยู่ทั่วไปทุกพื้นที่ เช่น ในตลาด ชุมชนพักอาศัย กองขยะและในปศุสัตว์ เป็นต้น แมลงวันตอมกินอาหารได้เกือบทุกชนิดทั้งอาหารคาว/หวาน ของเน่าเสีย ขยะมูลฝอย ตลอดจนมูลสัตว์และซากสัตว์ ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้แมลงวันเป็นพาหะนำเชื้อโรคระบบทางเดินอาหารมาสู่คนหลายชนิด ได้แก่ โรคอหิวาต์ โรคไทฟอยด์ พาราไทฟอยด์ โรคบิด เป็นต้น ที่สำคัญในภาวะที่มีการระบาดของเชื้อไข้หวัดนก (virus H5N1) ในฟาร์มเลี้ยงสัตว์ปีก จำพวก ไก่ เป็ด ขณะนี้นั้น น่าเป็นห่วงอย่างยิ่งที่แมลงวันในบริเวณดังกล่าวอาจไปตอมมูลสัตว์ และซากสัตว์ที่ตาย ติดตามตัวมา แล้วนำเชื้อแพร่กระจายออกมาสู่ชุมชนบริเวณรอบ ๆ ได้ อย่างไรก็ตามเพื่อเป็นการป้องกันและลดความเสี่ยงในภาวะการณ์ดังกล่าวก่อนที่จะสร้างปัญหาบานปลายจนยากเกินกว่าจะควบคุมได้ จึงมีข้อแนะนำสำหรับ เจ้าหน้าที่ ผู้ประกอบการปศุสัตว์และประชาชนทั่วไป ควรได้รับทราบและดำเนินการระมัดระวังป้องกัน/กำจัดลดความชุกชุมของแมลงวัน ตามวิธีการที่เหมาะสม ดังนี้

วิธีการป้องกันการรับ/แพร่เชื้อโรคของแมลงวัน

  1. การมีสุขอนามัยที่เหมาะสมในการปรุงและรับประทานอาหาร
  2. นำขยะมูลฝอยไปฝังหรือเผาทำลายหรือใส่ในภาชนะที่มีฝาปิดมิดชิด
  3. ร้านค้า ร้านอาหาร ต้องระมัดระวังในการจัดการด้านสุขอนามัยการประกอบอาหารที่ถูกต้องเพื่อป้องกันการแพร่เชื้อไปสู่ผู้บริโภค
  4. ฟาร์มปศุสัตว์ ต้องมีความเข้มงวดในการทิ้งหรือทำลายวัสดุอินทรีย์ มูลสัตว์ ซากสัตว์ ให้แน่ใจว่าจะไม่แพร่เชื้อออกมาสู่ชุมชนรอบ ๆ

การดำเนินการกำจัดแมลงวันในภาวะฉุกเฉินเร่งด่วน

  1. การใช้สารเคมีฉีดพ่นละอองฝอยกำจัดแมลงวัน
  2. สารเคมี

    ปริมาณการใช้
    (กรัมสารออกฤทธิ์/เฮกต้า)

    Cyfluthrin
    2
    Cypermethrin

    2 – 5

    Deltamethrin
    0.5 – 1.0
    Etofenprox
    10 – 20
    Lambda-cyhalothrin
    0.5 – 1.0
    Permethrin
    5 – 10
    Diazinon
    340
    Dichlorvos
    340
    Malathion
    670
    Pirimiphos-methyl
    250

  3. การใช้สารเคมีฉีดพ่นฤทธิ์ตกค้างบริเวณแหล่งเกาะพักและเพาะพันธุ์ของแมลงวัน
  4. สารเคมี

    ปริมาณการใช้
    (กรัมสารออกฤทธิ์/ตารางเมตร)
    Alphacypermethrin
    0.02
    Cyfluthrin
    0.03
    Cypermethrin
    0.025 – 0.1
    Deltamethrin
    0.01 – 0.15
    Permethrin
    0.025 – 0.1
    Diazinon
    0.4 – 1.0
    Fenitrothion
    1.0 – 2.0
    Pirimiphos-methyl
    1.0 – 2.0
    Trichlorfon
    1.0 – 2.0

วิธีการกำจัดแมลงวันบริเวณครัวเรือน

  1. ใช้น้ำมันหรือตวงผงซักฟอก 1 ช้อนโต๊ะละลายในน้ำ 1 ลิตร เทลาดตามกองเศษอาหารบนพื้นให้ชุ่มเพื่อกำจัดหนอนแมลงวัน
  2. ใช้เศษอาหารวางล่อให้แมลงวันมารวมกลุ่มแล้วฉีดพ่นกำจัดด้วยผงซักฟอกละลายน้ำ
  3. ใช้ผลิตภัณฑ์กำจัดแมลง aerosol ประจำครัวเรือน ฉีดพ่นกำจัด
  4. ประยุกต์ใช้ขวดพลาสติกใส่เศษอาหารเป็นกับดักจับแมลงวัน
  5. ใช้กาวดักจับแมลงวัน
  6. ใช้เหยื่อพิษคลุกน้ำตาล เช่น สารเคมี methomyl, trichlorfon, dichlorvos, bendiocarb, propoxur. เป็นต้น

เอกสารอ้างอิง

  1. www.who.int/en/vectcontrol/ch35.htm#housefly 24 February 2005
  2. คู่มือโรคติดต่อที่เป็นปัญหาใหม่ กรมควบคุมโรคติดต่อ 2541
  3. การดำเนินมาตรการทางสาธารณสุขในภาวะฉุกเฉินจากโรคระบาด กรมควบคุมโรคติดต่อ 2541
  4. กสิน ศุภปฐม และคณะ 2544 มหัศจรรย์แห่งสารซักล้าง : อาวุธกำจัดแมลงประจำบ้าน สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ISBN 974-7549-29-8

ฝ่ายศึกษาควบคุมแมลงโดยใช้สารเคมี
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์