H O M E :: ศูนย์ข้อมูลโรคติดเชื้อและพาหะนำโรค
 Search :  
ความรู้ทั่วไปความรู้ทางวิชาการก้าวทันโลกระบาดวิทยาทางห้องปฏิบัติการงานวิจัยแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้องFAQ
 
ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับโรคติดเชื้อและพาหะนำโรค
แลกเปลี่ยนประสบการณ์เกี่ยวกับโรคติดเชื้อ
 


   
ท็อกโซพลาสโมซีส ( TOXOPLASMOSIS )


ผู้เรียบเรียง : สพ.ญ. เรวดี บุตราภรณ์
สพ.ญ นวขนิษฐ์ สัจจานนท์
สพ.ญ เบญจมา แซ่ลิ้ม
น.สพ. วิรัตน์ สุเมธีวัฒนกุล
น.สพ. ทิฆัมพร แย้มสอาด
น.สพ. ณรงค์ คชคง
กลุ่ม/ฝ่าย/งาน : กลุ่มงานสัตว์ทดลอง
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข
โทรศัพท์ติดต่อ : 9510000 - 9 ต่อ 9229-30

ชื่อโรค
      ท็อกโซพลาสโมซีส ( TOXOPLASMOSIS )

โรคแทรกซ้อน
      -

กลุ่มจุลินทรีย์ก่อโรค
      -

ลักษณะของเชื้อ
      เป็นโปรโตซัวที่มีวงจรชีวิตคล้ายกลุ่ม โปรโตซัวที่ทำให้เกิดโรคบิดในคน

ชื่อเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรค
      Toxoplasma gondii

กลุ่มอาการ
      -

อาการสำคัญ
อาการและความรุนแรงของโรคขึ้นอยู่กับ
      1. สายพันธุ์ของเชื้อก่อโรค ( Strain of pathogen )
      2. สภาวะภูมิคุ้มกันของร่างกาย ( Degree of acquired immunity )
      3. อายุของผู้ที่ได้รับเชื้อ ( Age of the host )
      4. การตอบสนองเมื่อได้รับเชื้อ ( The susceptibility of the host )
สามารถแบ่งอาการออกตามกลุ่มเสี่ยงได้เป็น 3 กลุ่ม       1.คนปกติ
            - อาการไม่รุนแรง อาจพบเพียงอาการคล้ายหวัด หรือปวดตามกล้ามเนื้อ 2 - 3 วันจนถึง 2 - 3 สัปดาห์อาการเหล่านี้จะหายไป ซึ่งปกติแล้วคนส่วนใหญ่จะมีอาการแบบไม่รุนแรง
            - อาการรุนแรง อาจพบ อาการปวดศรีษะอย่างรุนแรงซึ่งไม่ตอบสนองต่อยาแก้ปวด ร่างกายด้านหนึ่งอ่อนแรงชัก มีปัญหาด้านการมองเห็น การพูดและการเดิน
      2.หญิงตั้งครรภ์
            - การติดเชื้อในช่วงแรกของการตั้งครรภ์( 3 เดือนแรก ) มีโอกาสประมาณ 45% ที่จะติดต่อสู่ทารก ทั้งนี้พบว่าทารกที่ติดเชื้อ 60%ไม่พบอาการผิดปกติ 10% จะเสียชีวิต อีก30%จะมีอาการรุนแรงเช่น สมองบวมน้ำ ( hydrocephalus) มีการสะสมของแคลเซียมในสมอง ( intracerebral calcification ) การอักเสบของจอตา และประสาทตา อารมณ์ผิดปกติ
            - การติดเชื้อก่อนตั้งครรภ์หรือเลยช่วง 3 เดือนแรกไปแล้วมักไม่พบการติดต่อสู่ทารกในครรภ์
      3.ผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันต่ำ
ในผู้ป่วยโรคเอดส์ ผู้ที่เปลี่ยนอวัยวะ ผู้ป่วยที่รักษาด้วยเคมีบำบัด จะพบอาการรุนแรงกว่าคนปกติ มักมี อาการเจ็บป่วยแบบเรื้อรัง

อาการสำคัญแทรกซ้อน
      -

รายละเอียดโดยย่อ
      โรคท็อกโซพลาสโมซีส เป็นโรคสัตว์สู่คน ( zoonoses ) เป็นปรสิตในคนที่พบการระบาดทั่วโลก พบครั้งแรกในสัตว์ฟันแทะที่แอฟริกาเหนือ ในประเทศสหรัฐอเมริกาพบว่าคนกว่า 40% เคยได้รับเชื้อนี้ การเพิ่มจำนวนของเชื้อจำเป็นต้องอาศัยแมวเป็นตัวกลางในการแบ่งตัวเพิ่มจำนวน โดยปนเปื้อนออกมาในอุจจาระของแมวเพียงช่วงเวลา ประมาณ 2 - 3 สัปดาห์เมื่อได้รับเชื้อครั้งแรก ในรูปของไข่ที่มีเปลือกหุ้ม( oocyst )หลังจากนั้นเชื้อจะถูกกำจัดออกจากตัวแมว เนื่องจากไข่ที่มีเปล์อกหุ้มดังกล่าวมีความทนทานเมื่ออย๋ในสภาพแวดล้อม ดังนั้นเราจึงพบเชื้อปนเปื้อนได้ในดิน หรือในสัตว์ชนิดต่างๆ เช่นสัตว์กินเนื้อ หรือสัตว์กินพืช โดยจะอยู่ในรูป cyst ในกล้ามเนื้อ



วงจรชีวิตของ Toxoplasma gondii จากแมวสู่สัตว์ชนิดอื่น



การติดต่อของเชื้อมาสู่คน
การติดต่อของเชื้อสู่คนเกิดได้ หลายทางคือ
      1.การได้รับ oocyst โดยตรง จากการปนเปื้อนในสิ่งแวดล้อม
      2.การได้รับเชื้อผ่านทางการกินเนื้อสัตว์ที่ไม่สุก
      3.จากการเปลี่ยนถ่ายอวัยวะ หรือการรับเลือดที่มีเชื้อ
      4.จากอุบัติเหตุในการทดลอง

การควบคุมป้องกัน
      1.กินอาหารที่สุก ไม่กินอาหารหรือเนื้อสัตว์ดิบ
      2.ในผู้ที่มีภาวะภูมิคุ้มกันต่ำหรือหญิงมีครรภ์ควรระมัดระวังที่จะไม่สัมผัสกับถาดทรายที่ทำไว้ให้แมวถ่าย



รูปแสดงโอกาสในการติดเชื้อ Toxoplasma gondii มาสู่คน

ข้อมูลเพิ่มเติม
      1.CDC Division of parasite disease www.cdc.gov
      2.Frankel JK. Toxoplasmosis in human beings. JAVMA 1990:240-8
      3.Frankel JK. Toxoplasmosis and its prevention in cats and man. J Infect Dis 1972;126:664-73
      4. www.martin.parasitology.mcgill.ca

เอกสารอ้างอิง
      1.อาคม สังข์วรานนท์ (2536) โปรโตซัวทางสัตวแพทย์ คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
      2.Al-Khalidi,N.w. Dubey,J.P. (1979) Prevalence of Toxoplasma gondii infection in horses. J.Parasite 65:331-34
      3.Dudy,J.P.(1977) Persistence of Toxoplasma gondii in the tissus of chronically infected cats J. Parasite63:156-7

ที่ติดต่อขอข้อมูลเพิ่มเติม
      กลุ่มงานสัตว์ทดลอง สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข
      กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข
      โทรศัพท์ 9510000 - 9 ต่อ 9229 - 30
      โทรสาร 5915447

คำสำคัญ( Keyword )
      Toxoplasma, Zoonoses, แมว, หญิงมีครรภ์, โรคสัตว์สูคน