H O M E :: ศูนย์ข้อมูลโรคติดเชื้อและพาหะนำโรค
 Search :  
ความรู้ทั่วไปความรู้ทางวิชาการก้าวทันโลกระบาดวิทยาทางห้องปฏิบัติการงานวิจัยแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้องFAQ
 
ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับโรคติดเชื้อและพาหะนำโรค
แลกเปลี่ยนประสบการณ์เกี่ยวกับโรคติดเชื้อ
 


   
โรคฝีดาษลิง (MONKEYPOX)



      โรค monkeypox เป็นโรคเกิดจากเชื้อไวรัส ซึ่งก่ออาการในคนคล้ายกับโรคไข้ทรพิษ หรือโรคฝีดาษ (smallpox) โรคไข้ทรพิษถูกกวาดล้างหมดไปจากโลกแล้ว ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2523 แต่โรค monkeypox ยังเกิดประปรายในบางพื้นที่ของทวีปอาฟริกา

      เชื้อไวรัสที่เป็นสาเหตุของโรค monkeypox มีลักษณะคล้ายคลึงกับไวรัสไข้ทรพิษ และการฉีดวัคซีนป้องกันไข้ทรพิษจะสามารถป้องกันโรค monkeypox ได้ด้วย ก่อนหน้าที่จะกวาดล้างไข้ทรพิษไปได้นั้น มีการฉีดวัคซีน (ที่เราเรียกกันว่า "การปลูกฝี") ซึ่งจะช่วยป้องกันทั้งสองโรคนี้ได้ อย่างไรก็ตามเด็กที่เกิดหลังปี พ.ศ. 2523 ซึ่งไม่เคยได้รับการฉีดวัคซีนไข้ทรพิษมาก่อน จะเป็นกลุ่มที่เสี่ยงต่อโรค monkeypox มากกว่าประชากรกลุ่มอื่นๆ อัตราตายของโรค monkeypox พบสูงสุดในกลุ่มเด็กเล็ก ซึ่งอาจสูงถึงร้อยละ 10

      ผู้ป่วยส่วนใหญ่อยู่ในชนบทห่างไกลของอาฟริกากลาง และอาฟริกาตะวันตก บริเวณใกล้เขตป่าร้อนชื้น ที่ซึ่งโอกาสสัมผัสกับสัตว์มักเกิดขึ้นได้เสมอๆ โรค monkeypox มักจะแพร่มาสู่มนุษย์จากสัตว์จำพวกกระรอก และลิง โดยการสัมผัสกับเลือดสัตว์หรือถูกสัตว์เหล่านี้กัด

      รายงานผู้ป่วยของประเทศซาอีร์ในขณะนี้ แสดงถึงรูปแบบใหม่ของโรค monkeypox ซึ่งมีลักษณะเปลี่ยนแปลงไป กระทรวงสาธารณสุขของซาอีร์ จึงได้ร่วมกับองค์การอนามัยโลก สอบสวนรายละเอียดการระบาดในเดือนกุมภาพันธ์ ปี พ.ศ. 2540

      ในอดีตการระบาดของโรคนี้ในซาอีร์จะไม่แพร่ขยายลึกเข้าไปในหมู่บ้าน และจะไม่ระบาดอยู่นาน เนื่องจากเมื่อผู้ป่วยคนแรกหายจากโรคแล้วมักจะไม่มีการแพร่ระบาดติดต่อไปยังคนอื่นๆ มากนัก อย่างไรก็ตาม การศึกษาในลักษณะนี้แสดงให้เห็นว่า โรค monkeypox ได้เปลี่ยนแปลงรูปแบบการแพร่ติดต่อในคนไปแล้ว กล่าวคือ ในการระบาดจะพบว่า มีอัตราการติดต่อจากคนหนึ่งไปยังอีกคนหนึ่งที่สูงขึ้นกว่าที่เคยพบมา และมีการแพร่ติดต่อกันเป็นลูกโซ่ต่อๆ กันได้หลายรุ่น ทำให้การระบาดครั้งหนึ่ง อาจยืดยาวอยู่ได้นานเกินกว่า 1 ปี

      ผลการศึกษาในช่วง 20 ปี ที่ผ่านมา พบอัตราการแพร่เชื้อในครัวเรือนค่อนข้างต่ำ ซึ่งแสดงว่าการติดต่อจากคนถึงคนเกิดขึ้นได้น้อยาก และการระบาดมักจะหยุดไปเอง หลังจากมีการแพร่ติดต่อไปยังคนอื่นๆ เป็นลูกโซ่อีก 1-2 รุ่น เท่านั้น แต่ผลการศึกษาขณะนี้กลับพบว่า

  • การระบาดของโรคฝีดาษในลิงในซาอีร์ มีผู้ป่วยจำนวนมากที่สุดเท่าที่เคยมีรายงานมา
  • สัดส่วนของผู้ป่วยที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไป (27%) มีมากกว่ารายงานที่ผ่านมา (8%) ซึ่งการระบาดในอดีตมักพบ ในเด็กเล็กมากกว่า
  • อัตราการติดต่อจากคนถึงคน (73%) สูงกว่าเมื่อเทียบกับอดีต (30%) ซึ่งเป็นผลมาจาก การที่ผู้ป่วยในครัวเรือนเดียวกันมากและการแพร่ติดต่อเป็นลูกโซ่ที่ยาวนานขึ้น
  • อัตราตาย (3%) ต่ำกว่าอดีต (10%) ผู้เสียชีวิตทั้งหมดอายุต่ำกว่า 3 ปี และเสียชีวิตภายใน 3 สัปดาห์หลังเริ่มแสดงอาการ

      การหยุดโครงการฉีดวัคซีนไข้ทรพิษก่อนปี พ.ศ. 2523 อาจทำให้คนมีความไวต่อโรค monkeypox มากขึ้น และน่าจะเป็นคำอธิบายถึงการระบาดที่มีขนาดใหญ่ขึ้น รวมทั้งการที่มีผู้ป่วยอายุ 15 ปี ขึ้นไป เพิ่มมากขึ้น และการแพร่ติดต่อเป็นลูกโซ่ ที่เกิดขึ้นติดต่อกันหลายช่วงขึ้นได้

      องค์การอนามัยโลกได้แสดงความห่วงใยว่า โรคนี้อาจก่อปัญหาสาธารณสุขในซาอีร์ได้ ดังนั้นจึงจำเป็นต้องเสริมความเข้มแข็งให้กับระบบการค้นหาโรค และการสอบสวนการระบาดที่จะเกิดขึ้นในอนาคตอย่างละเอียดถี่ถ้วน

      งานศึกษาวิจัยขององค์การอนามัยโลกต่อจากนี้ จะเน้นที่การค้นหามาตรการที่จะช่วยลดการเสี่ยงต่อการติดโรคลง

      เดือนพฤษภาคม ปี พ.ศ. 2539 ในการประชุม World Health Assembly ครั้งที่ 49 ที่ประชุมมีมติให้ทำลายเชื้อไวรัสไข้ทรพิษ ที่เก็บไว้ที่ประเทศ รัสเซียและสหรัฐอเมริกาทิ้งไป ถือเป็นขั้นสุดท้ายของ การกวาดล้างไข้ทรพิษให้หมดไปจากโลก และให้องค์องค์การอนามัยโลกเก็บวัคซีนไข้ทรพิษ (ซึ่งมีผลป้องกัน monkeypox ได้ด้วย) จำนวน 500,000 โด๊สไว้ และเชื้อไวรัสที่ใช้สำหรับผลิตวัคซีน (Vaccinia Virus สายพันธุ์ Lister Elstrea) ถูกเก็บไว้ที่ ศูนย์ความร่วมมือแห่งองค์การอนามัยโลกในการผลิตวัคซีนไข้ทรพิษ ที่สถาบันสาธารณสุขและสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ เมืองบิลโธเวน เนเธอร์แลนด์ เพื่อที่เมื่อเกิดความจำเป็นจะได้นำมาผลิตเป็นวัคซีนได้ทันที


จาก คู่มือ โรคติดต่อที่เป็นปัญหาใหม่ กรมควบคุมโรคติดต่อ