H O M E :: ศูนย์ข้อมูลโรคติดเชื้อและพาหะนำโรค
 Search :  
ความรู้ทั่วไปความรู้ทางวิชาการก้าวทันโลกระบาดวิทยาทางห้องปฏิบัติการงานวิจัยแหล่งข้อมูลที่เกี่ยวข้องFAQ
 
ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับโรคติดเชื้อและพาหะนำโรค
แลกเปลี่ยนประสบการณ์เกี่ยวกับโรคติดเชื้อ
 


   
โรคอาหารเป็นพิษสาเหตุจากเชื้อ Staphylococcus aureus


ผู้เรียบเรียง : นางประภาวดี ติษยาธิคม
กลุ่ม/ฝ่าย/งาน : กลุ่มงานบักเตรีทางการแพทย์
ฝ่ายบักเตรีลำไส้
งาน Phage Typing
โทรศัพท์ติดต่อ : 9411


ชื่อโรค
      โรคอาหารเป็นพิษสาเหตุจากเชื้อ   Staphylococcus aureus   (Staphylococcal food poisoning)

โรคแทรกซ้อน
      -

กลุ่มจุลินทรีย์ก่อโรค
      Staphylococcus

ลักษณะของเชื้อ
       รูปร่างทรงกลมติดสีกรัมบวก มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 1 ไมโครเมตร เรียงตัวเป็นกลุ่มๆทำให้ดูเหมือนพวงองุ่น แต่จะพบเป็นเซลล์เดี่ยว เป็นคู่ และเป็นสายสั้นๆ (โดยมากไม่เกิน 4 เซลล์) อยู่ปะปนด้วยเสมอ เชื้อนี้ไม่สร้างสปอร์ ไม่เคลื่อนไหว ส่วนใหญ่ไม่มีแคพซูล ให้ผลบวกในการทดสอบ catalase และในภาวะที่ไม่มีออกซิเจนจะสลายน้ำตาลกลูโคสให้กรด

ชื่อเชื้อจุลินทรีย์ก่อโรค
       Staphylococcus aureus

กลุ่มอาการ
      อุจจาระร่วง

อาการสำคัญ
       เกิดอย่างเฉียบพลัน มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ท้องเดินอย่างแรงจนอ่อนเพลียมาก ปวดท้องและเป็นตะคริวได้ ส่วนมากไม่มีไข้ ในรายรุนแรงอาจช็อคได้ แต่ส่วนใหญ่อาการจะดีขึ้นใน 8-24 ชั่วโมง

อาการสำคัญแทรกซ้อน
      -

รายละเอียดโดยย่อ
      โรคอาหารเป็นพิษที่มีสาเหตุจาก Staphylococcus aureus   เกิดจากการรับประทานอาหารที่ปนเปื้อน สารพิษ enterotoxin ของเชื้อ S. aureus   เข้าไป ประมาณร้อยละ 30-50 ของ S. aureus   สร้างสารพิษชนิดนี้ ซึ่งแบ่งออกเป็น 8 ชนิด ได้แก่ ชนิด A , B , C1 , C2 , C3 , D , E, และ H สารพิษนี้มีคุณสมบัติพิเศษ คือ ทนต่อความร้อนได้ดีมาก ต้มเดือดนานครึ่งชั่วโมงก็ยังไม่ถูกทำลาย อาหารที่มีเชื้อและสารพิษปนเปื้อนอยู่จะไม่มีกลิ่น สี หรือ รสผิดปกติไป ผู้ป่วยจะเกิดอาการของอาหารเป็นพิษขึ้น หลังจากรับประทานอาหารที่มีเชื้อปนเปื้อนเข้าไปประมาณ 1-6 ชั่วโมง เนื่องจากสารพิษไปออกฤทธิ์ที่เยื่อบุลำไส้เล็ก ทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง และ ท้องเดิน ส่วนมากไม่มีไข้ ในรายรุนแรงอาจช็อคได้ แต่ส่วนใหญ่อาการจะดีขึ้นใน 8-24 ชั่วโมง โรคนี้มีลักษณะพิเศษซึ่งอาจใช้เป็นแนวทางในการวินิจฉัยได้คือ มีประวัติเป็นพร้อมๆกันหลายคน และมีระยะฟักตัวสั้น อาการรุนแรงของโรคขึ้นกับจำนวนสารพิษในอาหารที่รับประทานเข้าไป

การติดต่อของเชื้อมาสู่คน
       โดยการรับประทานอาหารหรือดื่มน้ำที่มีเชื้อปนเปื้อน

การควบคุมป้องกัน
      ไม่ควรให้ผู้มีการติดเชื้อ S. aureus   บริเวณมือหรือแขน ทำหน้าที่เกี่ยวกับอาหาร และอาหารที่ปรุงเรียบร้อยแล้ว ถ้ายังไม่รับประทานทันที ควรเก็บไว้ในตู้เย็นก่อน เพราะที่อุณหภูมิต่ำๆเชื้อจะหยุดแบ่งตัวและไม่สร้างสารพิษ

ข้อมูลเพิ่มเติม
      -

เอกสารอ้างอิง

          
  1. โสภณ คงสำราญ และคณะ แบคทีเรียทางการแพทย์ พิมพ์ครั้งที่ 1 กรุงเทพฯ : โรงพิมพ์พิฆเณศ 2524
          
  2. นิภา จรูญเวสม์ กวี เจริญลาภ ลาวัณย์ เมืองมณี และ นลินี อัศวโภคี โรคเขตร้อน พิมพ์ครั้งที่ 3 กรุงเทพฯ โครงการตำรา-ศิริราช คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล, โรงพิมพ์พิฆเณศ 2523
          
  3. Murray PR, Baron EJ, Plaller MA, Tenover FC, Yolken RH, eds. Manual of Clinical Microbiology. Sixth edition, American Society for Microbiology Washington, DC. 1995 : 282-98.
          
  4. MMWR. July 11, 1997 , Vol 46/No. 27 : 624-628.

ที่ติดต่อขอข้อมูลเพิ่มเติม
      งาน Phage Typing
      กลุ่มงานบักเตรีทางการแพทย์
      สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สาธารณสุข
      กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
      กระทรวงสาธารณสุข
      โทรศัพท์ : 9510000 ต่อ 9411
      โทรสาร : 5899867

คำสำคัญ( Keyword )
      Staphylococcal food poisoning
      Staphylococcus aureus
      enterotoxin